توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٧٩ - جمله حاليه و برخى از احكام آن

اين حكم ثابت نيست، اين عبارت تتمّه علّت است براى رابط و قرار دادن [واو].

قوله: ليدخل فيه: ضمير در [فيه‌] به [كل جمله حاليه عن ضمير ما يجوز ان ينتصب عنه حال‌] راجعست.

قوله: لكنّه ممّا يجوز الخ: ضمير در [لكنّه‌] به ذلك الاسم راجع است.

قوله: و حينئذ: يعنى و حين لم يقل المصنف [يجوز ان تقع الخ‌] بل قال [ينتصب عنه حال‌].

[جمله حاليه و برخى از احكام آن‌]

قوله: فيصح استثنائها: ضمير در [استثنائها] به المصدرة بالمضارع المثبت راجعست.

قوله: فانّه لا يجوز ان يجعل الخ: ضمير در [فانّه‌] به معناى [شأن‌] مى‌باشد.

قوله: فانّها لا تقع حالا البته: زيرا حال بمنزله خبر و صفت مى‌باشد و عدم وقوع انشاء بعنوان خبر و صفت امر قطعى و مسلّم است پس نبايد حال نيز قرار بگيرد مگر آنكه قبل از كلمه [قول‌] مقدر گرفته شود تا بدين وسيله به خبر تبديل گردد.

قوله: و لا تمنن تستكثر : سوره مدّثر آيه (٦).

قوله: لعراقة المفرد: كلمه [عراقه‌] يعنى اصالت.

قوله: و تطفل الجملة عليه: لفظ [تطفل‌] در مقابل [عراقه‌] بوده و بمعناى تبعيت مى‌باشد و ضمير در [عليه‌] به مفرد راجعست.

قوله: بوقوعها موقعه: ضمير در [وقوعها] به جمله و در [موقعه‌] به مفرد برمى‌گردد.